Wielki Przeorat Polski OTJ Ordre du Temple de Jérusalem (OTJ)

Przeorat / Historia

Prawdziwa historia

Dziewięć wieków dziedzictwa

Ubodzy Rycerze Chrystusa i Świątyni Salomona: od garstki rycerzy strzegących dróg do Jerozolimy po odnowiony Zakon, który trwa do dziś.

  1. 01Rozkwit Zakonu
  2. 02Wojny i upadek
  3. 03Pergamin z Chinon
  4. 04Odnowienie Zakonu
  5. 05Sukcesja Wielkich Mistrzów

Kalendarium

Najważniejsze daty

  1. Hugo de Payens z towarzyszami prosi króla Baldwina II o zgodę na utworzenie zakonu chroniącego pielgrzymów. Tradycja zakonna podaje rok 1118.

  2. Sobór w Troyes. Bernard z Clairvaux wyjednuje dla templariuszy regułę i oficjalne uznanie.

  3. Innocenty II wydaje bullę Omne Datum Optimum i poddaje Zakon bezpośrednio papieżowi.

  4. Klęska pod Hattin i utrata Jerozolimy.

  5. Upadek Akki kończy obecność krzyżowców w Ziemi Świętej.

  6. W piątek 13 października Filip IV Piękny każe aresztować templariuszy we Francji.

  7. W Chinon wysłannicy Klemensa V udzielają przywódcom Zakonu rozgrzeszenia.

  8. Sobór w Vienne. Papież pod naciskiem króla rozwiązuje Zakon.

  9. Wielki Mistrz Jakub de Molay ginie na stosie.

  10. Bernard-Raymond Fabré-Palaprat odnawia Zakon Świątyni.

  11. W Archiwum Watykańskim zostaje odnaleziony pergamin z Chinon.

Rozkwit Zakonu

Narodziny templariuszy

Na początku XII wieku, w burzliwych czasach krucjat, pojawiła się grupa rycerzy, których historia nazwie templariuszami. W 1119 roku francuski rycerz Hugo de Payens i kilku towarzyszy poprosili Baldwina II, króla Jerozolimy, o zgodę na utworzenie zakonu rycerskiego. Miał on chronić chrześcijańskich pielgrzymów, którym na drogach do Jerozolimy groziły napady rozbójników i wrogich oddziałów.

Król oddał rycerzom kwatery w meczecie Al-Aksa, stojącym według tradycji na ruinach Świątyni Salomona. Stąd nazwa: Ubodzy Rycerze Chrystusa i Świątyni Salomona. Pierwsi templariusze żyli w ubóstwie, z jałmużny i wsparcia Kościoła. Ich misja była zarazem duchowa i zbrojna: bronili ziem chrześcijańskich, a przy tym zachowywali regułę ubóstwa, czystości i posłuszeństwa.

Uznanie papieskie

Przełom nastąpił w 1129 roku. Wpływowy opat cysterski Bernard z Clairvaux widział w templariuszach ideał chrześcijańskiego rycerza, łączący życie kontemplacyjne z powinnością wojownika. Na soborze w Troyes wyjednał dla nich regułę i oficjalny status.

W 1139 roku papież Innocenty II bullą Omne Datum Optimum nadał Zakonowi wyjątkowe przywileje. Templariusze podlegali bezpośrednio papieżowi, byli zwolnieni z lokalnych praw i podatków, mogli też pobierać dziesięcinę. Zakon szybko rozrósł się w całej Europie. Rody rycerskie chętnie ofiarowały mu ziemię, pieniądze i swoich synów.

Mnisi-rycerze

Templariuszy wyróżniała podwójna tożsamość. Poza polem bitwy żyli jak asceci w surowej dyscyplinie zakonnej. Biały płaszcz z czerwonym krzyżem był znakiem oddania Chrystusowi. W bitwach stawali na najniebezpieczniejszych pozycjach, a gotowość do walki na śmierć i życie uczyniła z nich legendę.

Potęga finansowa

Zakon stał się też potężną instytucją finansową. Strzegł skarbów, zarządzał majątkami i stworzył wczesny system bankowy: pielgrzym mógł zdeponować pieniądze w domu zakonnym w Europie i odebrać je w Ziemi Świętej. W połowie XII wieku templariusze byli u szczytu potęgi, jednocześnie obrońcami chrześcijaństwa i powiernikami ogromnego majątku.

Wojny i upadek

Rycerze krucjat

Po sukcesie pierwszej krucjaty templariusze bronili państw krzyżowców, niewielkich chrześcijańskich enklaw na Bliskim Wschodzie. W czasie drugiej krucjaty (1147–1149), choć sama wyprawa zakończyła się porażką, zdobyli sławę dzięki męstwu. Stanowili awangardę armii krzyżowców: prowadzili szarże i bronili kluczowych twierdz. Ciężkozbrojni rycerze Zakonu uchodzili za elitę.

W 1187 roku pod Hattin wojska sułtana Saladyna rozbiły armię chrześcijańską, co doprowadziło do utraty Jerozolimy. Templariusze i joannici walczyli dzielnie, ale ponieśli ogromne straty. Wielu wziętych do niewoli templariuszy stracono, bo Saladyn uważał ich za zbyt groźnych, by darować im życie.

Mimo klęski Zakon walczył dalej, także w trzeciej krucjacie (1189–1192) pod wodzą Ryszarda Lwie Serce. Jerozolimy nie odzyskano, lecz templariusze nadal bronili nadmorskich twierdz w Akce i Tyrze. Ich obecność w regionie zakończył upadek Akki w 1291 roku.

Napięcia w Europie

Gdy w Ziemi Świętej karta się odwracała, w Europie wpływy Zakonu rosły. Komandorie pokryły cały kontynent, a templariusze stali się bankierami królów i możnych. Niezależność od władzy świeckiej, przywileje podatkowe i ogromny majątek budziły jednak podejrzliwość i zazdrość. Po utracie Jerozolimy wielu szukało winnych, a dawni bohaterowie krucjat zaczęli tracić przychylność.

Upadek

Kulminacja nastąpiła na początku XIV wieku za sprawą króla Francji Filipa IV Pięknego, mocno zadłużonego u templariuszy. W piątek 13 października 1307 roku kazał aresztować wszystkich templariuszy we Francji, w tym Wielkiego Mistrza Jakuba de Molay. Oskarżono ich o herezję, bluźnierstwo i niemoralne praktyki. Pod torturami wielu przyznało się do zarzutów, a zeznania te posłużyły za dowód w procesach inkwizycyjnych.

W 1312 roku, na soborze w Vienne, papież Klemens V pod naciskiem króla formalnie rozwiązał Zakon. Jego dobra przekazano joannitom lub przejęła korona. Jakub de Molay, który odwołał wcześniejsze zeznania, zginął na stosie w 1314 roku. Legenda templariuszy przetrwała jednak wieki.

Pergamin z Chinon

Templariusze nie zostali potępieni przez Kościół jako heretycy. Padli ofiarą politycznej gry.

Oczyszczenie z zarzutów

Pergamin z Chinon, odnaleziony w 2001 roku w Archiwum Watykańskim, pokazuje przebieg procesu templariuszy i ich częściowe oczyszczenie przez papiestwo. Dokument z 1308 roku dowodzi, że Klemens V potajemnie rozgrzeszył przywódców Zakonu z zarzutu herezji. Przeczy to przekonaniu, że Zakon potępiono wyłącznie za rzekome zbrodnie.

Aresztowanie i tajny proces

W sierpniu 1308 roku przedstawiciele papieża przesłuchali w zamku Chinon przywódców Zakonu, w tym Jakuba de Molay. Przyznali się do drobnych przewinień, takich jak plucie na krzyż podczas obrzędu przyjęcia, ale odrzucili najcięższe oskarżenia o herezję. Papież udzielił im rozgrzeszenia i dopuścił do sakramentów.

Milczenie papieża

Klemens V został jednak uwięziony między obowiązkami głowy Kościoła a żądaniami Filipa IV. Rozgrzeszył templariuszy prywatnie, ale publicznie ich nie oczyścił, więc król mógł kontynuować prześladowania. W 1312 roku papież rozwiązał Zakon, a w 1314 roku stracono wielu templariuszy, w tym de Molaya.

Odkrycie

Dokument przez stulecia leżał ukryty w archiwach. Dziś zmienia nasze rozumienie procesu templariuszy: oczyszcza ich z najcięższych zarzutów i pokazuje, że Zakon zginął między ambicjami króla a milczeniem papieża.

Odnowienie Zakonu

Współczesne odrodzenie

Historia templariuszy nie skończyła się na kasacie w XIV wieku. W XIX i XX wieku wielokrotnie próbowano odnowić Zakon. Zakon Świątyni Jerozolimskiej (OTJ, dawniej OSMTJ) uważa się za prawowitego kontynuatora zasad średniowiecznych templariuszy. Wywodzi swoją ciągłość od odnowienia Zakonu w 1804 roku i trzyma się trzech słów: wiara, rycerskość i służba.

Fabré-Palaprat

W 1804 roku francuski lekarz Bernard-Raymond Fabré-Palaprat rozpoczął odnowienie Zakonu. Powoływał się na dokumenty, w tym tzw. Kartę Larmeniusa, łączące dawnych rycerzy z odnowioną wspólnotą. Choć ich autentyczność bywa kwestionowana, wydarzenie to zapoczątkowało odrodzenie tradycji templariuszy. W 1811 roku Zakon zyskał poparcie Napoleona.

Zakon dziś

Pod kierunkiem Wielkiego Mistrza Ronalda Manguma, byłego generała armii Stanów Zjednoczonych, Zakon poszerzył swoją międzynarodową obecność. Na pierwszym miejscu stawia działalność humanitarną: pomoc uchodźcom i ofiarom katastrof.

Od organizacji ezoterycznych i od popkulturowych wyobrażeń o templariuszach odróżnia nas konkret: służba ludziom, obrona wartości chrześcijańskich, dzieła miłosierdzia i życie duchowe. Tak jak dawni rycerze chcemy chronić słabszych i działać na rzecz sprawiedliwości.

Twoje dziedzictwo

Dziedzictwo templariuszy wciąż inspiruje. Może stać się także Twoim, jeśli przyjmiesz wartości, którym służyli: odwagę, lojalność i nieustanne dążenie do doskonałości. Ich dyscyplinę i kodeks postępowania można przenieść w dzisiejsze wyzwania.

Dołącz do nas

Sukcesja Wielkich Mistrzów

Nieprzerwana linia przywództwa Zakonu według Ordre du Temple de Jérusalem: od Hugona de Payens, przez sukcesję Larmeniusa po kasacie Zakonu, aż po obecnego Wielkiego Mistrza Generalnego.

regent sprawował urząd jako regent linia 1linia 2 dwie równoległe linie w latach 1813–1840

Linia Starego Zakonu 1118–1314

  1. 1118–1136Hugo de Payens
  2. 1136–1147Robert de Craon
  3. 1147–1149Everard des Barres
  4. 1149–1153Bernard de Tremelay
  5. 1153–1156André de Montbard
  6. 1156–1169Bertrand de Blanchefort
  7. 1169–1171Philippe de Milly
  8. 1171–1179Odo de St Amand
  9. 1181–1184Arnold of Torroja
  10. 1185–1189Gérard de Ridefort
  11. 1191–1193Robert de Sablé
  12. 1193–1200Gilbert Horal
  13. 1201–1208Phillipe de Plessis
  14. 1209–1219Guillaume de Chartres
  15. 1218–1232Pedro de Montaigu
  16. 1232–1244Armand de Périgord
  17. 1244/5–1247Richard de Bures urząd sporny
  18. 1247–1250Guillaume de Sonnac
  19. 1250–1256Renaud de Vichiers
  20. 1256–1273Thomas Bérard
  21. 1273–1291Guillaume de Beaujeu
  22. 1291–1292Thibaud Gaudin
  23. 1292–1314Jakub de Molay

Linia kontynuacji sukcesja Larmeniusa, 1313–dziś

  1. 1313–1324Jean-Marc Larmenius
  2. 1324–1340Theobald of Alexandria
  3. 1340–1349Arnaud de Braque pan na Chatillon sur Long
  4. 1349–1356Jean de Clermont-Nesles pan na Chantilly i Beaumont
  5. 1357–1381Bertrand du Guesclin hrabia Longueville
  6. 1381–1392Jean III d’Armagnac hrabia Armagnac
  7. 1392–1419Bernard VII d’Armagnac hrabia Armagnac
  8. 1419–1451Jean IV d’Armagnac hrabia Armagnac
  9. 1451–1472Jean de Croy hrabia Chimay
  10. 1472–1478Bernard Imbault regent
  11. 1478–1497Robert de Lenoncourt arcybiskup Reims
  12. 1497–1516Galeas de Salazar pan na Lias
  13. 1516–1544admirał Philippe Chabot hrabia Carny i Buzançais
  14. 1544–1574Gaspard de Saulx pan na Tavennes
  15. 1574–1615Henri de Montmorency książę Montmorency, hrabia Damville
  16. 1615–1651Charles de Valois książę Angoulême
  17. 1651–1681Jacques Rouxel de Medavi hrabia Grancey
  18. 1681–1705Jacques Henri Durfort książę Duras
  19. 1705–1723Philippe II de Bourbon książę Orleanu
  20. 1724–1736Louis-Auguste de Bourbon książę Maine
  21. 1737–1740Louis-Henri de Bourbon książę Condé
  22. 1741–1776Louis-François de Bourbon książę Conti
  23. 1776–1792Louis-Hercule-Timoléon de Cossé-Brissac książę Brissac
  24. 1792–1804Claude Mathieu Radix de Chevillon regent
  25. 1804–1813dr Bernard-Raymond Fabré-Palaprat
  26. 1813–1838Claude Antoine Gabriel książę Choiseul-Stainville linia 1
  27. 1838–1839Charles Fortuné Jules de Chabrillan hrabia Guiges de Moreton linia 1
  28. 1813–1827Charles-Louis-David Le Peletier hrabia Aunay linia 2
  29. 1827–1838dr Bernard-Raymond Fabré-Palaprat linia 2
  30. 1838–1840admirał sir William Sidney Smith linia 2
  31. 1840–1850Jean Marie Raoul
  32. 1850–1857Narcisse René Valleray regent
  33. 1857–1866Jerzy V król Hanoweru, książę Brunszwiku-Lüneburga
  34. 1866–1871dr Angel Gabriel Maxime Vernois regent
  35. 1871–1891Félix Marie Joseph Champion de Villeneuve regent
  36. 1892–1894Joséphin Péladan regent
  37. 1894–1932Międzynarodowy Sekretariat Templariuszy wybrany przez Konwent Generalny
  38. 1932–1935Rada Regencyjna Joseph Vandenberg
  39. 1935Theodore Covias regent
  40. 1935–1942Emile Clément Joseph Isaac Vandenberg regent
  41. 1942–1960Antoine Campello Pinto de Sousa Fontes
  42. 1960–1970Dom Fernando Campello Pinto Pereire de Sousa Fontes regent
  43. 1970–1989gen. Antoni Zdrojewski Polak na czele Zakonu
  44. 1989–1994Georges Lamirand
  45. 1994–2020dr Nicolas Haimovici Hastier regent
  46. od 2020gen. bryg. Ronald S. Mangum, PhD, JD Wielki Mistrz Generalny

Źródło: otj.ngo — Succession of Grand Masters. Szerzej o ciągłości Zakonu pisze Wielki Historyk Zakonu w książce „Templar Succession: Establishing Continuity 1307–Present”.